چالش‌های DeFi: بررسی مدل “مدیران ریسک”

نکات کلیدی

• DeFi در سال‌های اخیر به شدت رشد کرده اما با خطرات جدی از جمله کمبود مکانیسم‌های نظارتی مواجه است.
• مدل جدید “مدیران ریسک” با کنترل میلیاردها دلار از سپرده‌های کاربران، بدون هویت مشخص و نظارت قانونی، خطرات جدیدی را به وجود آورده است.
• سقوط Stream Finance در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده ناکارآمدی ساختارهای فعلی و نیاز به تغییرات سیستماتیک در این حوزه است.
• عدم شفافیت و انگیزه‌های ناهماهنگ در مدیران ریسک منجر به رفتارهای مخاطره‌آمیز و زیان‌های گسترده‌ای شده است.

از زمان ظهور DeFi، تأثیری قابل توجه بر بازارهای مالی داشته و چالش‌های جدیدی برای بازیگران این حوزه ایجاد کرده است. یکی از این چالش‌ها، ظهور مدل جدیدی از واسطه‌های مالی به نام “مدیران ریسک” است. این واسطه‌ها، میلیاردها دلار از منابع کاربران را بدون هویت مشخص و نظارت قانونی مدیریت می‌کنند که باعث بروز ریسک‌های سیستماتیک و سقوط‌های شدیدی مانند “Stream Finance” شده است.

ظهور “مدیران ریسک” در DeFi

در هجده ماه گذشته، نوآوری‌های مختلفی در حوزه DeFi روی داده که یکی از آنها ظهور “مدیران ریسک” بوده است. این موجودیت‌ها که همچنین به عنوان “مدیران خزانه” یا “عملیات‌گران استراتژی” شناخته می‌شوند، میلیاردها دلار از سپرده‌های کاربران را مدیریت می‌کنند. این مدیران نقشی کلیدی در تنظیم پارامترهای ریسک، انتخاب انواع وثیقه‌ها و اعمال بودجه‌ها در استراتژی‌های بازدهی دارند و عمدتاً با دریافت کارمزد عملکرد (۵٪ تا ۱۵٪) فعالیت می‌کنند. با این حال، این مدیران هویتی ناشناس دارند و تحت هیچ گونه نظارت قانونی یا افشای سابقه عملکرد قرار نمی‌گیرند.

نمونه بارز شکست این ساختار، سقوط “Stream Finance” است که منجر به زیانی بالغ بر ۲۸۵ میلیون دلار شد. علیرغم هشدارهای داده شده درباره‌ی نسبت‌های اهرمی بالای این پلتفرم، مدیران ریسک برای کسب سود بالاتر، به دنبال ذخیره و استفاده از این دارایی‌ها بودند.

ابهام و مسئولیت‌پذیری: چالش‌های ساختاری در DeFi

معماری بدون مجوز و نظارت در پروتکل‌های DeFi امکانات زیادی از جمله تسهیل نوآوری و ارتقاء شفافیت تراکنش‌های زنجیره‌ای را به وجود می‌آورد. با این حال، این معماری به وضوح نشان داد که فاقد مکانیسم‌های کنترلی است. از جمله مشکلات آن می‌توان به عدم امکان کنترل و نظارت بر مدیران ریسک، بدون الزامات ثبت‌نام، عدم افشای هویت و نبود “پوست در بازی” برای این مدیران اشاره کرد.

از سوی دیگر، انگیزه‌های ناهماهنگ در ساختار مدیریت ریسک به‌گونه‌ای‌ست که مدیران ریسک به دنبال جذب سپرده‌های بیشتر و بازدهی بالاتر، حتی به‌سوی ریسک‌هایی که به یقین از سوی کاربران رد می‌شدند، سوق پیدا می‌کنند. نمونه‌ی بارز آن، “RE7 Labs” است که علیرغم آگاهی از ریسک‌های مرتبط، برای جذب سپرده‌ها و درآمد کارمزد، اقدام به ادغام استراتژی پرریسک “xUSD” نمود.

نیاز به تغییرات سیستماتیک: درس‌هایی از سقوط Stream Finance

سقوط “Stream Finance” نشان داد که چگونه ساختار فعلی فاقد مسئولیت‌پذیری است و نهادهای مرتبط هیچ‌گونه پاسخ‌گویی در قبال زیان‌های کاربران ندارند. این امر باعث شد تا نیاز به اصلاحات عمیق در این ساختار احساس شود. از جمله این اصلاحات می‌توان به الزامات افشای هویت، نیاز به دارایی ریسک و اثبات ذخایر اشاره کرد. معرفی ضوابطی که مدیران ریسک را وادار به ارائه اسناد اثبات ذخایر می‌کند، می‌تواند از وقوع مجدد شکست‌هایی مانند “Stream Finance” جلوگیری کند.

جمع‌بندی:

مدل کنونی “مدیران ریسک” دارای یک شکاف مسئولیت‌پذیری است که منجر به بی‌انضباطی در مدیریت منابع به‌صورت گسترده می‌شود. در حالی که این مدل باعث افزایش کارآیی سرمایه و مدیریت تخصصی ریسک می‌شود، اما معرفی مکانیسم‌های مسئولیت‌پذیری ضروری است. جهت جلوگیری از تکرار شکست‌های گذشته، DeFi باید راهکارهایی متناسب با ویژگی‌های خود توسعه دهد. در غیر این صورت، تا زمانی که قبول نکند که واسطه‌های دریافت‌کننده کارمزد باید مسئولیت خطرات ایجادشده را بپذیرند، شکست‌های مشابه همچنان ادامه خواهند داشت.

پرسش‌های متداول

آیا مکانیسم‌های کنترل داخلی در مدل مدیران ریسک وجود دارد؟

در حال حاضر، مدل مدیران ریسک فاقد هرگونه مکانیسم کنترل داخلی مؤثر است. اکثر این مدیران بدون هویت مشخص و نظارت فعالیت می‌کنند که باعث افزایش خطرات سیستماتیک می‌شود.

چرا رویدادهایی مثل سقوط “Stream Finance” رخ می‌دهد؟

سقوط‌هایی مانند “Stream Finance” معمولاً به دلیل کمبود نظارت، فقدان افشای ریسک و عدم شفافیت و مسئولیت‌پذیری در بطن ساختارهای فعلی رخ می‌دهند.

آیا مدل بدون مجوز در DeFi مزایایی دارد؟

بله، معماری بدون مجوز می‌تواند نوآوری و شفافیت تراکنش‌ها را تسهیل کند و مشارکت‌کنندگان بیشتری را جذب کند. اما این مدل نیازمند نظارت و کنترل‌های مناسب است تا از بروز ریسک‌های غیرضروری جلوگیری شود.

چگونه می‌توان ریسک‌ها در DeFi را کاهش داد؟

معرفی الزاماتی همچون افشای هویت، اثبات ذخایر و الزامات سرمایه‌ای برای مدیران ریسک می‌تواند به کاهش ریسک‌ها کمک کند. همچنین، ایجاد محدودیت‌های مشارکت و شفافیت بیشتر در استراتژی‌ها نیز می‌تواند مؤثر باشد.

آیا این مشکلات فقط مربوط به DeFi می‌شود؟

هرچند مدل DeFi دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است، اما مشکلات نظارتی و مسئولیت‌پذیری مشابهی در دیگر بخش‌های مالی نیز وجود داشته و باید درس‌های آموخته شده از تاریخ مالی سنتی مورد توجه قرار گیرد.