نوشتن ضد سانسور در پروتکل: چه کسی تصمیم می‌گیرد که آیا یک معامله اتریوم می‌تواند در زنجیره قرار گیرد؟

ضد سانسور در سطح پروتکل، می‌تواند تضمین کند که هیچ معامله‌ای که مطابق با قوانین باشد، نمی‌تواند تنها به دلیل ترجیحات چند سازنده بلاک به طور طولانی مدت حذف شود.

در دنیای بلاک‌چین، ما اغلب یک کلمه می‌شنویم: «ضد سانسور».

بسیاری از مردم در اولین واکنش خود ممکن است فکر کنند که این یک شعار سیاسی است، حتی ممکن است رنگ و بوی آنارشیستی داشته باشد، اما برای یک شبکه تسویه‌حساب مانند اتریوم که به کاربران جهانی باز است، ضد سانسور ابتدا یک موضع سیاسی نیست، بلکه یک توانایی فنی بسیار مشخص است.

تصور کنید که شما در کیف پول imToken خود یک معامله را آغاز کرده‌اید.

امضا درست است، موجودی حساب کافی است و هزینه گاز نیز پایین نیست، اما معامله به طور مداوم در بلاک نوشته نمی‌شود و وضعیت کیف پول شما همچنان در حالت «در حال انتظار» باقی می‌ماند، در حالی که معاملات دیگر با هزینه‌های مشابه یا حتی کمتر به طور مداوم در زنجیره قرار می‌گیرند.

در اینجا سوال این است که چه کسی حق دارد تصمیم بگیرد که آیا یک معامله می‌تواند وارد بلاک شود یا نه؟ به هر حال اگر اتریوم هنوز نیاز داشته باشد که چند شرکت متمرکز تصمیم بگیرند که کدام معاملات می‌توانند در زنجیره قرار گیرند، پس هیچ تفاوت اساسی با سیستم مالی سنتی نخواهد داشت.

بنابراین، اتریوم در سال‌های اخیر در حال بررسی مکانیزم‌های ضد سانسور مانند FOCIL و FairFIL است، که سعی دارد به یک سوال به ظاهر ساده و در واقع بسیار کلیدی پاسخ دهد: چگونه می‌توان اطمینان حاصل کرد که هر معامله‌ای که مطابق با قوانین پروتکل باشد، فرصتی عادلانه برای ورود به بلاک دارد؟

یک: «سانسور» از کجا می‌آید؟

---

برای درک اینکه چرا اتریوم به این مکانیزم‌ها نیاز دارد، ابتدا باید بفهمیم که یک معامله پس از ارسال از کیف پول چه مراحلی را طی می‌کند.

زمانی که کاربر در کیف پول خود معامله‌ای را امضا و ارسال می‌کند، این معامله معمولاً ابتدا به استخر عمومی معاملات اتریوم، یعنی مموپول (Mempool) وارد می‌شود، که بیشتر شبیه یک منطقه انتظار است و شامل تعداد زیادی معامله است که هنوز در بلاک نوشته نشده‌اند.

اما ورود به منطقه انتظار به این معنا نیست که معامله به زنجیره اضافه شده است، بلکه نیاز است که کسی از میان این معاملات انتخاب کند، ترتیب آنها را مشخص کند، یک بلاک کامل بسازد و سپس آن را به شبکه ارسال کند.

مشکل در این مرحله به وجود می‌آید.

پس از ارتقاء اتریوم به مکانیزم PoS (اثبات سهام)، برای جلوگیری از اینکه استخرهای بزرگ استیکینگ از MEV (بیشترین ارزش قابل استخراج) برای ایجاد انحصار اقتصادی استفاده کنند، اتریوم سیستم PBS (جداسازی پیشنهاددهنده و سازنده) را معرفی کرد. در این ساختار، هر فرآیند پردازش معامله اتریوم در واقع به دو نقش تقسیم می‌شود:

• سازنده (Builder): مسئول جمع‌آوری معاملات، ترتیب‌دهی به معاملات، جستجوی فرصت‌های آربیتراژ و تسویه و ساختن یک بلاک با حداکثر سود ممکن؛
• پیشنهاددهنده (Proposer): مسئول انتخاب یکی از بلاک‌های پیشنهادی که از سوی سازنده ارسال شده و ارسال آن به شبکه؛

این تقسیم کار مزایای واقعی دارد.

همانطور که می‌دانید، در سال‌های اخیر استراتژی‌های MEV به طور فزاینده‌ای پیچیده شده‌اند، اگر از هر اعتبارسنجی معمولی خواسته شود که به طور مستقل ترتیب معاملات و بهینه‌سازی بلاک را انجام دهد، بدون شک این امر به نفع نودهای بزرگتر با منابع مالی، داده‌ها و توانایی‌های فنی بیشتر خواهد بود.

بنابراین، واگذاری کار پیچیده ساخت بلاک به سازندگان حرفه‌ای، به نودهای اعتبارسنجی معمولی این امکان را می‌دهد که حتی اگر توانایی‌های آربیتراژ پیشرفته نداشته باشند، در پیشنهاد بلاک شرکت کنند و از سود مربوطه بهره‌مند شوند و بدین ترتیب تأثیر MEV بر تمرکززدایی استیکینگ را کاهش دهند.

فقط این کار به طور ناخواسته یک عارضه جانبی دیگر را به همراه دارد، و آن هم تمرکز بیش از حد قدرت ساخت بلاک است. به عنوان مثال، در حال حاضر بیش از 90% بلاک‌های اتریوم در کل شبکه تنها توسط چند سازنده حرفه‌ای تولید می‌شوند و از آنجا که این سازندگان معمولاً دارای زمینه‌های تجاری مشخص هستند، به راحتی تحت فشارهای قانونی خاص کشورها یا مناطق (مانند لیست تحریم‌های OFAC) قرار می‌گیرند، بنابراین در واقع خطر متمرکز شدن را به وجود آورده‌اند.

به همین دلیل، اگر این چند سازنده اصلی تصمیم بگیرند که برخی قراردادهای حساس (مانند Tornado Cash) یا معاملات آدرس‌های خاص را به طور انتخابی فیلتر کنند، این معاملات در وضعیت طولانی‌مدت عدم بسته‌بندی قرار می‌گیرند و حتی ممکن است با خطر «سانسور پنهان» مواجه شوند.

به طور کلی، از دیدگاه کاربران عادی، اتریوم یک شبکه باز است که هر کسی می‌تواند به آن متصل شود، انتقال انجام دهد و قراردادهای هوشمند را فراخوانی کند، اما از نظر عملکرد پروتکل، ارسال معامله تنها اولین قدم است و اینکه آیا معامله واقعاً مؤثر است، بستگی به این دارد که آیا توسط یک سازنده بلاک انتخاب، ترتیب‌دهی و در بلاک نوشته می‌شود یا خیر.

بنابراین، بحث «ضد سانسور» در اتریوم تنها یک مفهوم بزرگ مرتبط با سیاست، نظارت یا تحریم نیست، بلکه در ابتدا یک مسئله فنی بسیار مشخص است:

زمانی که یک معامله مطابق با قوانین پروتکل باشد، آیا شبکه می‌تواند تضمین کند که در زمان معقولی فرصتی برای ورود به بلاک دارد؟

دو: از FOCIL تا FairFIL: اتریوم چگونه سازندگان بلاک را محدود می‌کند

---

در واقع، وقتی به اینجا می‌رسیم، مشکل بسیار واضح است، سازنده می‌تواند کارایی ساخت بلاک را افزایش دهد، اما اگر حق معاملات به طور طولانی‌مدت در دست چند سازنده متمرکز باقی بماند، اتریوم دوباره با خطر انحصار متمرکز جدیدی مواجه خواهد شد.

به همین دلیل، محققان اتریوم لیست‌های گنجاندن (Inclusion Lists) را پیشنهاد کرده‌اند که معمولاً به عنوان «لیست‌های گنجاندن» شناخته می‌شوند.

این نام ممکن است کمی انتزاعی به نظر برسد، اما منطق اصلی آن پیچیده نیست------سازنده هنوز مسئول ساخت بلاک است، اما نمی‌تواند به تنهایی تصمیم بگیرد که کدام معاملات باید گنجانده شوند یا حذف شوند، و نودهای اعتبارسنجی که به طور عادی در استیکینگ اتریوم شرکت می‌کنند نیز باید بخشی از قدرت را حفظ کنند تا بتوانند برخی از معاملات را که باید پردازش شوند، لیست کنند.

به عنوان مثال، می‌توان یک بلاک را به عنوان یک سفر با صندلی‌های محدود در یک اتوبوس در نظر گرفت.

سازنده تصمیم می‌گیرد که اکثر مسافران چگونه در صف بایستند و در کدام صندلی بنشینند، به این ترتیب از طریق ترتیب‌دهی مؤثرتر، سود کل سفر را افزایش می‌دهد؛ اما نودهای اعتبارسنجی نیز می‌توانند یک «لیست الزامی برای سوار شدن» ارائه دهند، به شرطی که معاملات در این لیست هنوز معتبر باشند، مایل به پرداخت هزینه معقول باشند و بلاک فضای کافی داشته باشد، سازنده نمی‌تواند تنها به دلیل ترجیحات خود آنها را به طور مداوم رد کند.

با این حال، این سوال که چه کسی باید لیست گنجاندن را تهیه کند و اگر کسی عمداً معاملات را نادیده بگیرد، چه باید کرد، هنوز دو مسئله‌ای است که باید حل شوند.

FOCIL و FairFIL، دقیقاً در راستای این دو جهت توسعه یافته‌اند.

1. FOCIL: دیگر اجازه ندهید یک پیشنهاددهنده به تنهایی لیست گنجاندن را باز کند

FOCIL (لیست‌های گنجاندن اجباری انتخاب شاخه) قدرت تصمیم‌گیری درباره اینکه آیا یک معامله باید گنجانده شود یا نه را از یک پیشنهاددهنده به «کمیته نودهای اعتبارسنجی» که از چندین طرف تشکیل شده است، منتقل می‌کند.

در هر دوره تولید بلاک، شبکه به طور تصادفی یک گروه از نودهای اعتبارسنجی را انتخاب می‌کند تا یک کمیته موقت تشکیل دهد، هر یک از اعضای کمیته به طور مستقل استخر حافظه شبکه را مشاهده کرده و هر یک لیست گنجاندن محلی خود را ارسال می‌کند.

این بدان معناست که حتی اگر 99% سازندگان و پیشنهاددهندگان در کل شبکه سعی کنند یک معامله را سانسور کنند، تنها کافی است که یک نود صادق در کمیته آن معامله را در لیست خود قرار دهد، و این معامله فرصتی برای ورود به الزامات پروتکل خواهد داشت، و اگر سانسورکنندگان بخواهند آن را ادامه دهند، دیگر تنها بر یک نفر تأثیر نمی‌گذارد، بلکه باید از چندین شرکت‌کننده مستقل عبور کنند.

بنابراین مزیت آن در این است که نیازی به اعتماد به هر یک از اعضای کمیته برای حفظ بی‌طرفی نیست.

اما تنها داشتن لیست کافی نیست، اگر سازنده پس از دریافت لیست همچنان انتخاب کند که آن را اجرا نکند، لیست گنجاندن به یک پیشنهاد غیرالزامی تبدیل می‌شود.

بنابراین، FOCIL یک طراحی دوم را اضافه کرده و قوانین انتخاب شاخه (Fork-Choice Rule) را برای الزام سخت‌گیرانه معرفی کرده است، به طوری که تمام نودهای مسئول رأی‌گیری در شبکه به دقت بلاک‌های ارسال شده توسط سازنده را بررسی می‌کنند و به محض اینکه متوجه شوند سازنده جرات کرده است که لیست گنجاندن کمیته را نقض کند، کل شبکه به طور مستقیم از رأی‌گیری برای آن بلاک خودداری خواهد کرد.

این بدان معناست که بلاک‌های متخلف به سرعت به عنوان بلاک‌های نامعتبر توسط پروتکل شناسایی می‌شوند و سازنده برای این کار هزینه‌های سنگینی را متحمل خواهد شد.

2. FairFIL: نه تنها باید نقص‌ها را جبران کرد، بلکه باید نقص‌ها قابل بررسی باشند

اگر FOCIL از نظر قوانین اجماعی به طور سخت‌گیرانه سانسور را ممنوع کند، FairFIL (لیست‌های گنجاندن عادلانه) و مکانیزم پاسخگویی از نظر اقتصادی، رفتار سانسور را به شدت پرهزینه و غیرقابل تحمل می‌کند.

به عبارت ساده‌تر، این مکانیزم خواسته‌های بیشتری را مطرح می‌کند، مانند اینکه چرا یک معامله وارد بلاک نشده است، باید تا حد ممکن رکوردی قابل بررسی عمومی باقی بماند.

در عملکرد واقعی شبکه، سازنده ممکن است به یک دوره کوتاه برای بهینه‌سازی ترتیب معاملات و آربیتراژ MEV نیاز داشته باشد، FairFIL به سازنده اجازه می‌دهد که تحت شرایط خاصی تنظیمات انعطاف‌پذیری انجام دهد، اما اگر سازنده سعی کند یک رفتار سانسوری را به بلاک بعدی منتقل کند، پروتکل بلافاصله فرآیند پاسخگویی را فعال می‌کند.

منطق کلی آن را می‌توان در سه مرحله درک کرد.

• ابتدا، توافق‌نامه یک مجموعه قوانین مرجع عمومی و قابل تأیید را تعیین می‌کند تا مشخص کند کدام معاملات در استخر معاملات عمومی در شرایط عادی واجد شرایط ورود به بلوک فعلی هستند. اگر برخی از معاملات که طبق قوانین مرجع واجد شرایط ورود به بلوک بودند، در نهایت پردازش نشوند، سازنده (Builder) باید آنها را به‌طور عمومی در FairFIL فهرست کند؛
• سپس، تأییدکنندگان بررسی می‌کنند که آیا این فهرست کامل است یا خیر. اگر سازنده به‌وضوح معاملات واجد شرایط را نادیده بگیرد و آنها را در فهرست ننویسد، این رفتار ممکن است شناسایی شود و بر حمایت گره‌های تأییدکننده از آن بلوک تأثیر بگذارد؛
• در نهایت، معاملات معتبر وارد FairFIL می‌شوند و به وظایف اولویت‌دار برای پردازش در بلوک‌های بعدی تبدیل می‌شوند. سازنده بعدی هنوز می‌تواند آنها را در موقعیت‌های خاصی در بلوک قرار دهد، اما نمی‌تواند به‌طور مداوم وانمود کند که آنها را نمی‌بیند؛

اگر یک معامله به‌طور مداوم نادیده گرفته شود، بلوک مربوطه ممکن است حمایت تأییدکنندگان را از دست بدهد و سازنده ممکن است به همین دلیل کل درآمد بلوک را از دست بدهد.
به عبارت دیگر، آنچه FairFIL بر آن تأکید دارد "پاسخگویی" است، در واقع **از طریق معرفی مجازات اقتصادی تدریجی، سازندگان معاملات تحت بررسی مداوم ممکن است با خطر از دست دادن کل پاداش بلوک و حتی از دست دادن وثیقه مواجه شوند.**
این نیز به سمت مکانیزم ضد سانسور اتریوم پیش می‌رود و هدف آن ایجاد یک مجموعه محدودیت‌های واقعی است؛ حتی اگر تعداد کمی از شرکت‌کنندگان نیت سانسور داشته باشند، کنترل طولانی‌مدت بر ورودی‌های معاملات دشوار خواهد بود؛ حتی اگر کسی عمداً معاملات را نادیده بگیرد، باید ردپایی از خود باقی بگذارد و برای بررسی مداوم هزینه‌های بیشتری بپردازد.
### این برای کاربران عادی چه معنایی دارد؟ --------------
برای کاربران عادی که روزانه از کیف پول برای انتقال، تبدیل یا استفاده از DeFi استفاده می‌کنند، این مکانیزم‌های زیرساختی حتی اگر در آینده به مرحله اجرا برسند، نیازی به تغییر عادات عملیاتی فعلی ندارند.
کاربران هنوز در کیف پول خود مبلغ را وارد می‌کنند، هزینه گاز را تأیید می‌کنند، امضا را کامل می‌کنند و سپس منتظر می‌مانند تا معامله در زنجیره ثبت شود، اما در زیرساخت پروتکل نامرئی، منطق ورود معاملات به بلوک ممکن است تغییرات مهمی را تجربه کند.
آنچه واقعاً بهبود می‌یابد، قطعیت فرآیند شامل شدن معاملات است.
* **اولاً، یک معامله‌ای که مطابق قوانین است، دیگر به‌طور کامل به انتخاب یک سازنده وابسته نخواهد بود:** حتی اگر سازنده فعلی تمایلی به پردازش نداشته باشد، سایر تأییدکنندگان می‌توانند از طریق فهرست شامل، یک درخواست شامل شدن در سطح پروتکل برای آن ایجاد کنند؛ * **ثانیاً، حق شامل شدن معاملات و حق ترتیب معاملات ممکن است به تدریج از هم جدا شوند:** سازنده هنوز می‌تواند از الگوریتم‌های تخصصی برای ترتیب معاملات و افزایش درآمد بلوک استفاده کند و همچنین می‌تواند در زمینه آربیتراژ و تسویه رقابت کند، اما قدرت او در تعیین "چه کسی واجد شرایط ورود به بازار است" محدود خواهد شد؛
به‌طور عمیق‌تر، بی‌طرفی قابل اعتماد اتریوم نیز ممکن است از یک ادعای ارزشی که به تعهدات شرکت‌کنندگان وابسته است، به تدریج به قوانین پروتکلی که به‌طور خودکار توسط کلاینت‌ها اجرا می‌شود، تبدیل شود.
کاربران نیازی به دانستن اینکه بلوک فعلی توسط کدام سازنده ساخته شده است ندارند و نیازی به اعتماد به این سازندگان برای حفظ بی‌طرفی ندارند. گره‌های تأییدکننده طبق یک مجموعه قوانین یکسان بلوک‌ها را بررسی خواهند کرد و بلوک‌هایی که وظیفه شامل شدن را نقض کرده‌اند، به سختی مورد تأیید شبکه قرار خواهند گرفت.
در آینده، کیف پول‌ها و مرورگرهای بلوک حتی ممکن است بر اساس این موضوع وضعیت معاملات را به‌طور دقیق‌تری ارائه دهند.
یک معامله دیگر فقط به‌طور کلی به‌عنوان "در حال پردازش" نمایش داده نمی‌شود، بلکه ممکن است به‌طور دقیق‌تر به کاربر بگوید که آیا به فهرست شامل شدن وارد شده است، آیا وظیفه شامل شدن در بلوک‌های بعدی را به‌دست آورده است و اینکه ادامه انتظار به‌خاطر کمبود گاز، عدم اعتبار معامله یا وجود مشکل در مرحله ساخت بلوک است.
با این حال، مکانیزم ضد سانسور به این معنا نیست که هر معامله‌ای می‌تواند فوراً موفق شود.
معاملاتی که به دلیل کمبود موجودی، تضاد nonce، گاز بسیار پایین یا شرایط اجرای قرارداد از اعتبار ساقط شده‌اند، هنوز ممکن است نتوانند وارد بلوک شوند و زمانی که شبکه شلوغ است و فضای بلوک کافی نیست، کاربران هنوز باید از طریق رقابت هزینه‌ها منتظر تأیید باشند.
اما آنچه که بهبود می‌یابد، یک معامله معتبر، با هزینه معقول و که به استخر معاملات عمومی منتشر شده است، نباید به دلیل انتخاب‌های ذهنی تعداد کمی از سازندگان بلوک، به‌طور نامحدود به تأخیر بیفتد.
از نظر پیشرفت، تا آگوست 2026، EIP-7805 مربوط به FOCIL هنوز در وضعیت پیش‌نویس است، اما به‌عنوان سرخط توافق‌نامه در ارتقاء Hegotá توسط توسعه‌دهندگان اصلی اتریوم انتخاب شده و وارد مرحله برنامه‌ریزی برای گنجاندن شده است، به این معنی که تیم کلاینت‌ها توافق کرده‌اند که حول آن به پیشرفت و توسعه آزمایش شبکه بپردازند، اما زمان دقیق راه‌اندازی در شبکه اصلی هنوز نهایی نشده است.
FairFIL نیز در مراحل اولیه‌تری است و در حال حاضر عمدتاً یک طرح تحقیقاتی است که در ژوئیه 2026 منتشر شده است. اینکه آیا در آینده به نقشه راه اتریوم وارد می‌شود، نیاز به بحث، پیاده‌سازی و تأیید امنیت گسترده‌تری دارد.
### در پایان ----
به‌طور عینی، اتریوم نمی‌تواند تضمین کند که هر سازنده، تأییدکننده و اپراتور زیرساخت همیشه بی‌طرف باقی بماند.
شرکت‌کنندگان ممکن است تحت فشار نظارتی قرار بگیرند، ممکن است به دنبال منافع خود باشند و ممکن است مشوق‌های خارجی را بپذیرند، **یک شبکه غیرمتمرکز واقعی که دارای تاب‌آوری است، نمی‌تواند بر اساس فرضیه ایده‌آل "همه افراد کار درست را انجام می‌دهند" بنا شود.**
مقاومت واقعی در برابر سانسور، به این معناست که حتی اگر برخی از شرکت‌کنندگان سعی در مداخله در معاملات داشته باشند، سایر شرکت‌کنندگان هنوز قادر به شکستن این کنترل هستند؛ حتی اگر کسی تصمیم به انحراف از اصول بی‌طرفی بگیرد، پروتکل می‌تواند این رفتار را قابل مشاهده، پرهزینه و دشوار کند.
از فهرست شامل اولیه، تا FOCIL که سازندگان را توسط کمیته‌های توزیع‌شده محدود می‌کند، و سپس به FairFIL که رفتارهای نادیده‌گیری را قابل بررسی عمومی می‌سازد، از اجازه دادن به هر کسی برای ارسال معامله، تا تضمین اینکه معامله هر کسی فرصتی برای دیده شدن دارد.
از این منظر، اتریوم واقعاً در تلاش است تا این تعهد را از یک بیانیه ارزشی، به‌تدریج در خود پروتکل بنویسد.
چیزهایی که باید منتظرشان بود.

این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی عمومی ارائه شده است و به‌منزله مشاوره مالی، سرمایه‌گذاری، حقوقی یا مالیاتی تلقی نمی‌شود. هرگونه رویداد، جایزه، کمپین آنلاین یا اطلاعات مرتبط که در اینجا ذکر شده است، نباید به‌عنوان توصیه، ترغیب یا دعوت به خرید، فروش، معامله یا هرگونه دادوستد دیگر دارایی‌های رمزارزی تلقی شود. دارایی‌های رمزارزی از نوسان بالایی برخوردار هستند و ممکن است منجر به زیان شوند. دسترسی به خدمات، محصولات و رویدادهای مرتبط با WEEX ممکن است بسته به منطقه جغرافیایی متفاوت باشد. اطمینان از اینکه استفاده شما از این خدمات با قوانین و مقررات محلی مطابقت دارد، بر عهده خود شماست.