بانک مرکزی باید به پول پاسخ دهد، نه به دولت

در طول کارزار انتخاباتی ریاست‌جمهوری 2023، یکی از پیشنهاداتی که بیشترین تأثیر را داشت، وعده خاویر میلهی برای حذف بانک مرکزی بود. این ایده از نظر نمادین قدرتمند بود: اگر این نهاد برای دهه‌ها برای تأمین کسری بودجه، تغذیه تورم و نابود کردن پس‌انداز آرژانتینی‌ها استفاده شده است، چرا از آن چشم‌پوشی نکنیم؟

امروز، رئیس‌جمهور راهی متفاوت را پیشنهاد می‌کند: اصلاح بانک مرکزی. و من فکر می‌کنم که این تغییر رویکرد شایسته جشن گرفتن است، زیرا بحث را از شعارها به سمت نهادها منتقل می‌کند.

مشکل واقعی آرژانتین هرگز وجود بانک مرکزی نبوده است. مشکل این بود که یک نهاد که باید ارزش پول را حفظ کند، به ابزاری برای خدمت به نیازهای دولت تبدیل شده است. بنابراین، بحث هرگز نباید این باشد که آیا بانک مرکزی وجود دارد یا خیر. بحث واقعی همیشه این بوده است که چگونه می‌توان یک بانک مرکزی ساخت که هرگز نتواند علیه پول خود آرژانتینی‌ها استفاده شود.

قانون اساسی ما پاسخی ارائه می‌دهد که برای مدت طولانی نادیده گرفته شده است. قانون‌گذار رژیم پولی را تحت نظارت کنگره قرار داد زیرا فهمید که پول یک نهاد جمهوری است و نه ابزاری از رئیس‌جمهور وقت. این تصمیم تصادفی نبود: هرچه اختیارات سیاسی بر پول بیشتر باشد، خطر این که برای حل مشکلات مالی فوری به هزینه پس‌انداز، دستمزدها و سرمایه‌گذاری استفاده شود، بیشتر است.

کشورهایی که موفق به ساخت پول‌های قابل اعتماد شده‌اند، بانک‌های مرکزی خود را حذف نکرده‌اند؛ بلکه آنها را از نظر نهادی تقویت کرده‌اند. بانک مرکزی ایالات متحده استقلال عملی بالایی دارد، اما مقامات آن به طور منظم در کنگره حاضر می‌شوند و تصمیمات آنها تحت نظارت عمومی شدید قرار می‌گیرد. بانک مرکزی اروپا استقلال بیشتری دارد، اگرچه مأموریت آن به‌طور دقیق توسط معاهدات مشخص شده و رئیس آن به‌طور دوره‌ای در برابر پارلمان اروپا پاسخگو است. شیلی نیز به‌طور قانونی استقلال بانک مرکزی خود را تضمین کرده و مأموریت‌های مرحله‌ای برای مشاوران خود تعیین کرده است تا به‌طور خاص از این که هر تغییر دولتی به تصرف سیاسی نهاد پولی منجر شود، جلوگیری کند.

درس واضح است. استقلال هرگز به معنای عدم وجود کنترل‌ها نیست. این به معنای محافظت از تصمیمات فنی در برابر فوریت‌های سیاسی کوتاه‌مدت است، در حالی که مکانیزم‌های مسئولیت نهادی تقویت می‌شوند.

در حالی که در سال 2023 بخش زیادی از بحث عمومی حول نابودی بانک مرکزی می‌چرخید، من به عنوان نماینده ملی یک طرح قانونی ارائه دادم که راهی متفاوت را پیشنهاد می‌کرد: اصلاح طراحی نهادی آن برای بازگرداندن تعادل پیش‌بینی شده توسط قانون اساسی و بازگرداندن نقش مؤثر کنگره در کنترل مقامات آن. این ابتکار پیشنهاد می‌کرد که کنگره بتواند یک روند استیضاح و برکناری اعضای هیئت مدیره را زمانی که وظایف قانونی خود را نقض می‌کنند، ترویج کند و بدین ترتیب تأکید کند که کسانی که پول را مدیریت می‌کنند نیز باید به‌طور نهادی به اعمال خود پاسخگو باشند. من با ایده حذف بانک مرکزی موافق نبودم؛ من درک می‌کردم که مشکل وجود آن نیست، بلکه تصرف آن توسط قدرت سیاسی است. من خوشحالم که امروز خود رئیس‌جمهور بحث را به همان زمین برده است: زمین اصلاحات نهادی.

اما یک اصلاح واقعی نمی‌تواند به تغییر ساختارهای سازمانی یا تغییر مقامات محدود شود. باید مأموریت این نهاد را بازتعریف کند. یک بانک مرکزی مدرن باید اهداف دقیقی داشته باشد: حفظ ارزش پول، جلوگیری از تبدیل تأمین مالی دائمی کسری به یک عمل عادی، تضمین استقلال فنی در برابر قدرت سیاسی، پاسخگویی دوره‌ای به کنگره و کمک به توسعه یک سیستم مالی که بتواند پس‌انداز را به اعتبار تولیدی تبدیل کند.

بانک مرکزی نمی‌تواند به نیازهای سیاسی دولت فعلی وابسته باشد. باید به‌طور دقیق به نگهداری ثروت نقدی جمعی که توسط آرژانتینی‌ها انباشته شده، بپردازد و مکانیزم‌هایی را تقویت کند که اجازه رشد اعتبار برای شرکت‌ها و خانواده‌ها را بدهد. برای انجام این مأموریت نیاز به استقلال نهادی در برابر قدرت سیاسی دارد، همراه با مکانیزم‌های مؤثر پاسخگویی به جامعه و کنگره.

ثبات پولی و توسعه اعتبار اهداف متضاد نیستند. برعکس، یک پول قابل اعتماد پیش‌نیاز ضروری برای وجود پس‌انداز است، تا آن پس‌انداز بتواند به اعتبار تبدیل شود، تا شرکت‌ها سرمایه‌گذاری کنند، خانواده‌ها به تأمین مالی دسترسی پیدا کنند و اقتصاد بتواند به‌طور پایدار رشد کند. هیچ کشوری نمی‌تواند بازارهای عمیق اعتبار را با پولی که به‌طور دائمی ارزش خود را از دست می‌دهد، توسعه دهد.

بانک مرکزی باید نگهبان ثروت نقدی جمعی انباشته شده و اعتماد بین آرژانتینی‌ها باشد. این دلیل واقعی وجود آن است. وقتی این نهاد به نیازهای سیاسی هر دولت وابسته می‌شود، دیگر از پس‌انداز جامعه محافظت نمی‌کند و شروع به تأمین مالی فوریت‌های قدرت می‌کند. در آنجا فرسایش پول آغاز می‌شود و با آن، از دست دادن یکی از پایه‌های اساسی که هر اقتصاد مدرن بر آن بنا شده است: اعتماد.

ملتها تنها با تعادل مالی ساخته نمی‌شوند. همچنین با نهادهایی که اعتماد ایجاد می‌کنند، ساخته می‌شوند. یک بانک مرکزی که به پول پاسخ می‌دهد و نه به دولت، به‌تنهایی توسعه آرژانتین را تضمین نمی‌کند، اما به‌سختی می‌توانیم به آن دست یابیم در حالی که نهاد مسئول نگهداری پول ما همچنان به فوریت‌های سیاست وابسته باشد. اصلاح آن به معنای تضعیف آن نیست؛ به معنای تبدیل آن، بالاخره، به نهادی است که قانون اساسی تصور کرده و آرژانتینی‌ها مدت‌هاست که منتظر آن هستند.